معجون بنگ خاصيت تطويل عمر را نسبت مىدهند . دربارهء خاصيت بيهوش‌كننده ( يا بىحس‌كنندهء ) روغن بنگ من خود شاهد واقعهء حيرت‌آورى بودم . در پائيز سال 1852 « 4 » درويشى كه لب زيرينش دچار سرطان شده بود ، به محكمهء من آمد . من روز بعد به او وقت دادم و پيشنهاد كردم كه اجازه بدهد او را بيهوش كنم . وى در پاسخ گفت كه خواهد آمد منتها به « داروى بيهوشى » نيازى ندارد . فى الواقع نيز روز بعد به مطب من آمد . چشمانش بيحركت ، صورتش بىرنگ و تكيده بود چنان كه گوئى اصلا حس ندارد . دست به كار جراحى شدم . به علت پيشرفت مرض ناگزير شدم زبان را تا آخر بشكافم و پوست را آماده كنم . در تمام اين مدت ناله‌اى از وى برنيامد . اما هنگامى كه تقريبا كارم تمام شده بود و مىخواستم عضو فاسد را خارج كنم و زخم را بخيه بزنم ناگهان برخاست و فرياد برآورد : « چه حقى داريد گلوى مرا به اين حال بيندازيد ؟ و ناگهان از تالار خارج شد . هرگز او را ديگر نديدم . شاگردانم خنديدند و گفتند : « بنگى بود . » به نظر مىآيد كه چينيها در ازمنهء قديم با به كار بردن حشيش به عنوان مادهء بيهوش‌كننده آشنا بوده‌اند و به آن ما - يائو مىگفته‌اند . ولى براى اين منظور مواد ديگرى هم به آن مىافزوده‌اند كه عبارت بوده است از Murisca cochinchinensis ، اقسام مواد خوش‌بو ، تاتوره ، بذر البنج و بيش « 5 » . ترياك گياه ترياك كه به خشخاش يا كوكنار هم موسوم است در ايران ، در نقطه‌اى جنوبيتر از رى ( 35 درجه ) به عمل نمىآيد و در دشتهاى مرتفع شمالى هم وضع بر همين منوال است . برحسب مناطق كاشت ، اين انواع ديده مىشود : 1 . ترياك عربستانى ، از حوالى شوشتر و دزفول ( در كتاب مقدس از آن به نام شوشان ياد شده است ) كه قوىترين نوع ترياك است ؛ 2 . ترياك ماهان ، كه نزديك كرمان كاشته مىشود و بسيار قوى است ؛ 3 . ترياك هفت دست ، از حوالى اصفهان ؛ 4 . ترياك يزد ؛ 5 . ترياك اصفهان ، از حول و حوش بلافصل شهر ؛ 6 . جنس نامرغوب از شاهزاده عبد العظيم ، كاشان ، قم كه در لوله‌هاى قهوه‌اى كمرنگ در بازار فروخته مىشود و آن را اغلب با بقاياى گياهى و نشاسته مىآميزند و به اصطلاح در آن تقلب مىكنند ؛ 7 . نوعى بسيار قوى كه به رنگ قهوه‌اى تيره است و از منطقهء سارى و بارفروش در مازندران بدست مىآيد . « 6 » مصرف ترياك عموميت دارد و منعى براى آن قائل نشده‌اند و مانند

--> ( 4 ) . برابر با 1269 ه . ق . - م . ( 5 ) . Arbeiten der Kaiserlich - russischen Gesandschaft zu Peking ( Berlin 1858 ) , II , 467 . ( 6 ) . مازندران در شمال رى قرار دارد و اين حقيقت با اظهارنظر مؤلف در چند سطر پيش تعارض دارد . - م .